Autisme

Definitie en classificatie

Volgens de Nederlandse Vereniging voor Autisme (NVA) is autisme een stoornis in de informatie verwerking van de hersenen. Informatie die via de zintuigen binnenkomt ( zicht, geur, geluid enz.) wordt bij mensen met autisme anders verwerkt. Binnen het autismespectrum vinden wij verschillende stoornissen: autisme, syndroom van Asperger, PDD-NOS enz. Iedere stoornis heeft een specifiek diagnostisch criterium. Afhankelijk van welke symptomen, wordt bepaald bij welke groep iemand hoort.
 

Visuele aspecten

staren naar lichtEr wordt veel gezegd en geschreven over Autisme maar bijna niets over de visuele aspecten. En toch hebben sommige van de kenmerken van deze stoornis met het visuele systeem te maken. Wij kunnen niet generaliseren over welke visuele kenmerken bij welke vorm van autisme voorkomt. Ieder persoon is uniek en dat geldt zeker voor autistische mensen. Iedereen heeft een uniek profiel met zijn sterke en zwakke visuele vaardigheden.

Wij zien vaak dat  mensen met autisme moeite met oogcontact hebben of dat zij met een gedraaid hoofd kijken. Ook zien wij dat zij naar licht of draaiende voorwerpen staren. In het algemeen, kunnen wij zeggen dat ze problemen hebben met de manier waarop ze hun visuele aandacht of visuele concentratie  gebruiken. Alle net genoemde kenmerken kunnen een visuele oorzaak hebben. 
 

Visuele kenmerken die meer specifiek bij autisme voorkomen

Te veel aandacht aan details besteden.

Soms wordt dit zo extreem gedaan dat zij helemaal niet meer het grote geheel kunnen zien. Ze raken bijvoorbeeld zo geïnteresseerd in de bewegende mond of oorbel van iemand dat zij daarna niet kunnen vertellen wie de persoon was. Mensen met autisme zijn vooral gericht op details. Zij kunnen  niet goed losse elementen in een groter geheel integreren. Dit maakt het verwerken van indrukken bij sociale contacten ook zo moeilijk. Uit veel van  hun gedragingen en reacties blijkt dat zij moeite hebben om de samenhang tussen dingen of gebeurtenissen aan te brengen en dat ze het grote geheel vaak missen.
 

Staren naar licht of een draaiend voorwerp.

Soms is er sprake van een opvallende overgevoeligheid of gerichtheid op bepaalde prikkels. Mensen met autisme worden vaak gefascineerd door licht of draaiende/bewegende voorwerpen. Zij kijken naar de eerste bron van visuele informatie die zij zien en zij zijn niet goed in staat om die bron los te laten.
 

Geen goede relatie tussen fokaal (centraal) kijken en perifeer (globaal) kijken.

Afhankelijk van de activiteit die wij moeten doen kijken wij meer globaal of meer centraal. Bijvoorbeeld tijdens een balsport zoals voetballen,  moeten wij niet alleen naar de bal kijken, wij moeten ook met ons perifere zicht de andere spelers in de gaten houden. Tijdens het lezen moet je niet te gefixeerd naar de precieze vorm van alle aparte letters kijken om het woord te  identificeren, maar vooral ook je perifere zicht gebruiken. Ook voor de grote sprong van een regel naar de volgende regel moet je gebruik maken van je perifeer zicht.

Bij mensen met autisme lijkt erop dat zij niet automatisch kunnen regelen hoe zij op een bepaald moment moeten kijken. Afhankelijk van de situatie zouden ze meer of minder centraal of perifeer moeten kijken. Dit speelt zeker een belangrijke rol bij sociale contacten. Als je spreekt met iemand of je leert iemand kennen en je let alleen op de mond of een oorbel, dan kun je de gezichtsuitdrukking van de ander niet zien.

De ontwikkelingspsychologe Petra Vlamings aan de Universiteit van Maastricht promoveerde op een onderzoek naar de verwerking van visuele prikkels bij autistische peuters. Zij lijken excessief te reageren op details in de omgeving. Dit veroorzaakt afwijkingen in het verwerkingsproces van belangrijke sociale prikkels, zoals het lezen van emoties in gezichtsuitdrukkingen van anderen. Het laatste is nodig om op een goede manier sociale contacten te leggen.

Bron: unimaas.nl

Zij concludeert dat de visuele hersenen van deze kinderen emoties trager verwerken en dat behandelingen voor kinderen met autisme meer gericht zou moeten zijn op de visuele waarneming.

Contactalook en Autisme

Onze taak als optometristen is het om te controleren of mensen goed kunnen zien, dus ook bij volwassenen en kinderen met autisme. Wij testen bij hen niet alleen hoe goed scherp zij in de verte zien, maar ook alle andere visuele vaardigheden ( oogbewegingen, samenwerking van de ogen, perifere zicht enz.).

Autistische mensen kunnen naast hun al aanwezige problematiek ook visuele problemen  hebben die hun goed functioneren extra moeilijk maakt. Toch wordt er vaak niet  aan gedacht om een optometrist deel uit te laten maken van een team om iemand met autisme verder te helpen. De beste resultaten worden meestal bereikt met een multidisciplinaire aanpak ( psycholoog, fysiotherapeut, logopedist, remedial teacher, neuroloog enz.). Als er visuele problemen aanwezig zijn, is een optometrist ons inziens ook heel belangrijk. Helaas bestaan er niet veel centra in Nederland waar het uitgebreide oogonderzoek (21 Punten Test) wordt gedaan en visuele training wordt gegeven. De optometristen van Contactalook hebben al meer dan 20 jaar ervaring met testen en trainen van alle visuele vaardigheden bij mensen, vooral kinderen, met autisme.

Visuele training bij Autisme

Als blijkt dat jezelf of je kind moeite met visuele vaardigheden heeft, kunnen wij  die trainen. Wij geven de visuele training individueel. Wij zijn er ons daarbij constant van bewust dat iedere persoon uniek is. Wij weten dat we bij mensen met autisme extra moeten opletten op hun eigen moeilijkheden en mogelijkheden. Andere punten die tijdens de training bij ons veel aandacht krijgen zijn:

  • Frustratie niveau
  • Gevoeligheid voor de stem van de trainer
  • Duidelijke uitleg
  • Structuur van de training
  • Omgevingsgeluiden

In het algemeen merken wij dat in de loop van de training mensen met autisme flexibeler worden. Wij zien dat ze meer open gaan staan, en niet alleen visueel. moeite met concentrerenHet is nodig dat er ook thuis geoefend wordt ( 20 á 30 minuten per dag). Gemiddeld 15 weken lang. Dit is nodig om de visuele vaardigheden te automatiseren. Wij beseffen dat het een nogal intensive behandeling is, maar de resultaten zijn goed. De behandelde mensen merken echt verschil. Onze ervaring is dat zij met visuele training op een andere manier leren zien en dat zij beter gaan functioneren. Het communiceren gaat onder andere vaak makkelijker.  Kinderen reageren bijvoorbeeld heel positief, want nu krijgen ze eindelijk  in de gaten wie er bij hun in de klas zitten of met wie ze persoonlijk contact hebben zonder dat ze daarvoor naar een stem hoeven te luisteren. Wat zij ook vertellen na een periode visuele training is, dat op school werken en sporten makkelijker gaan.

Wat kan je doen als ouder